Tochtstrips aanbrengen bij ramen en deuren voor de winter

De eerste koude nacht van september is meestal het moment waarop je het weer voelt: een streep koude lucht langs je enkels bij de voordeur, of een gordijn dat beweegt terwijl alles dicht is. Tochtstrips zijn het goedkoopste antwoord daarop. Een middag werk, een euro of twintig aan materiaal, en het verschil is dezelfde avond merkbaar. Anders dan bijna elke andere isolatieklus heb je er geen steiger, geen subsidie en geen aannemer voor nodig.

Wel is er één ding waar je op moet letten voor je begint, en dat staat verderop in dit stuk onder het kopje over ventilatie. Lees dat eerst als je een geiser, een gaskachel, een open haard of een afvoerloze wasdroger in huis hebt.

Wat je nodig hebt

• Zelfklevende tochtband op rol, in de juiste dikte (zie de tabel hieronder). Bij Gamma, Praxis, Hornbach en Karwei, en voor kleine klussen ook bij Action en Blokker
• Een borstelprofiel of tochtborstel voor onder de deur, met schroefjes
• Een brievenbusborstel als je een klep in de voordeur hebt
• Rolmaat, potlood, scherpe schaar of stanleymes
• Spiritus of allesreiniger en een doek om de aanslagvlakken te ontvetten
• Schroevendraaier en eventueel een boormachine met een dunne houtboor voor het borstelprofiel
• Een kaars of een wierookstokje om de tocht op te sporen

Voor een gemiddelde woning met vier buitendeuren en acht draaiende ramen kom je uit op twee tot drie rollen tochtband en één borstelprofiel. Zelfklevend rubber (het type met een D- of P-vormige doorsnede) is duurder dan schuimband, maar gaat vijf tot tien jaar mee waar schuim na twee winters is platgedrukt. Dat prijsverschil is een paar euro per rol, dus daar zou ik niet op besparen.

Welke dikte bij welke kier

Kier	Profiel	Waar je het gebruikt
1 tot 2 millimeter	Vlak schuimband of dun E-profiel	Draairamen die strak in de sponning liggen
2 tot 3,5 millimeter	E-profiel rubber	De meeste binnendeuren en houten draairamen
3 tot 5 millimeter	P-profiel rubber	Buitendeuren, oudere kozijnen die iets zijn gaan werken
5 tot 7 millimeter	D-profiel rubber	Verzakte deuren, oude achterdeuren met een ruime aanslag
Groter dan 8 millimeter	Geen tochtband, maar de deur laten stellen	Een kier die zo breed is, komt door scharnieren of een kromme deur

De kierbreedte meet je niet op het oog. Neem een stukje kneedgum of plasticine, leg er huishoudfolie omheen, plak het op de aanslag en doe de deur dicht. De dikte van wat er platgedrukt uitkomt, is je maat. Dat klinkt omslachtig en het scheelt je een rol die te dun blijkt of een deur die niet meer in het slot valt.

Stap voor stap

1. Zoek de tocht op. Doe dit op een winderige dag met alle ramen dicht en de afzuigkap aan, want dan zuigt het huis lucht naar binnen langs elke kier. Loop met een brandende kaars langs de kozijnen en kijk waar de vlam beweegt. Schrijf de plekken op, want je vergeet ze.
2. Meet de kier per deur en per raam apart. Een deur kan bovenaan drie millimeter speling hebben en onderaan zes. Je mag verschillende diktes op één deur gebruiken.
3. Maak de aanslag schoon. Dit is de stap die bepaalt of de strip er over drie maanden nog zit. Stof, oude lijmresten en vooral een laag vet van jaren aanraken: alles eraf met spiritus, daarna droog laten worden. Op vers geschilderd hout wacht je twee weken.
4. Plak de zijkanten eerst. Begin bovenaan in de hoek, druk de strip aan terwijl je hem afrolt en trek er niet aan. Uitgerekt rubber krimpt terug en laat na een week aan de uiteinden los.
5. Snij de hoeken netjes op verstek. Twee stukken die op elkaar stuiten laten altijd een gaatje open. Een schuine snee van 45 graden sluit wel.
6. Test of de deur nog sluit. Doe hem dicht en draai op slot. Moet je duwen, dan is de strip te dik: haal hem eraf en ga een maat terug. Een deur die je met kracht in het slot moet trekken, beschadigt het slot en de scharnieren.
7. Monteer het borstelprofiel onder de deur. Meet de breedte, zaag of knip het profiel op maat, houd het tegen de deur met de borstel net op de vloer en teken de gaten af. Voorboren met een dunne boor, dan vastschroeven. Op een drempel of een vloerkleed stel je hem net iets hoger af, anders sleept hij.
8. Vergeet de brievenbus en het sleutelgat niet. Een onbehandelde brievenbusklep laat meer lucht door dan alle raamkieren samen. Een borstelset kost een paar euro en zit er in tien minuten in.

Reken op een halve dag voor een hele woning als je het rustig doet. De grootste tijdwinst zit in vooraf meten en in één keer de goede rollen kopen, in plaats van drie keer heen en weer naar de bouwmarkt.

Waar je moet oppassen: ventilatie

Een huis dat je volledig dichtkit, is geen beter huis. Vocht van douchen, koken en ademen moet ergens naartoe, en verse lucht moet ergens vandaan komen. Dicht je alle kieren en laat je de roosters gesloten, dan krijg je binnen een winter beslagen ramen, schimmel in de hoeken van slaapkamers en muffe lucht.

De regel is daarom simpel: kieren dicht, ventilatie open. Zet de roosters boven de ramen open, gebruik de mechanische ventilatie in badkamer en keuken, en zet elke dag een kwartier een raam tegen elkaar open. Kierdichting is bedoeld om ongecontroleerde tocht te vervangen door gecontroleerde ventilatie, niet om alle luchtverversing te stoppen.

Er is één situatie waarin dit meer is dan een comfortkwestie. Heb je een open verbrandingstoestel in huis, dus een geiser, een gaskachel, een oude cv-ketel van het open type of een open haard of houtkachel, dan haalt dat toestel zijn verbrandingslucht uit de kamer. Neem je die lucht weg door alles dicht te maken, dan kan er koolmonoxide vrijkomen, en dat ruik en zie je niet. Dicht in die situatie nooit de ventilatieroosters, de rooster in de buitenmuur of de spleet onder de deur van de ruimte waarin het toestel staat, en laat het toestel jaarlijks door een erkende installateur controleren. Hang daarnaast een koolmonoxidemelder op in de ruimte met het toestel en op de gang bij de slaapkamers. De brandweer legt uit waar je die melders het beste ophangt en waar je op moet letten. Twijfel je of jouw ketel of kachel open of gesloten is, laat het dan nakijken voordat je gaat kierdichten en niet erna.

Wat het oplevert

Verwacht geen halvering van je energierekening. Kierdichting in een gemiddelde woning scheelt een paar procent op de warmtevraag, dus in geld een tientje of enkele tientjes per jaar. Het echte rendement zit in comfort: geen koudeval langs de vloer, geen tochtstreep in de bank, en een kamer die op een lagere thermostaatstand toch prettig aanvoelt. Dat laatste is waar de besparing dan alsnog vandaan komt, want een graad lager is al gauw zes procent minder gas.

Wil je verder, dan is de vloer meestal de volgende stap, zeker in woningen met een kruipruimte. Dat werk is groter maar goed zelf te doen, en er is vaak geld bij te halen: zie vloerisolatie zelf aanbrengen met subsidie. Loopt je huis daarna alsnog ongelijk warm, dan zit dat vaak niet in de kieren maar in waar je thermostaat hangt, en daarover gaat thermostaat verplaatsen.

Wat mij betreft is dit de mooiste klus van het najaar. Weinig gereedschap, geen rommel, geen risico op een dure fout, en je merkt het resultaat dezelfde avond nog. Dat komt in dit vak niet zo vaak voor.