Dakgoot en regenpijp nalopen voordat de herfst begint

De eerste bladeren liggen alweer op de oprit en dat betekent dat de goot binnen een paar weken vol zit. Ik loop de goot van mijn eigen huis elk jaar na in het weekend na de eerste stevige herfststorm, en ik ben er in de loop der tijd achter gekomen dat het niet de klus zelf is die mensen tegenhoudt. Het is de ladder. Bijna iedereen stelt het uit tot het moment dat er water langs de gevel loopt, en dan is er meestal al iets kapot dat niet meer met een emmer en een schepje is op te lossen.

Een goot heeft één taak: het water van tientallen vierkante meters dak naar de afvoer brengen. Zit die verstopt, dan zoekt het water zijn eigen weg. Over de rand, tegen de gevel, langs het kozijn en in het slechtste geval de spouw in. Vochtplekken op een binnenmuur beginnen verrassend vaak boven, niet bij de vloer. En als er in december vorst overheen gaat terwijl er water in staat, drukt het ijs de naden uit elkaar.

Eerst de vraag of je dit zelf moet doen

Ik ben er nuchter in: een goot op de begane grond of aan een lage aanbouw loop je zelf na, met een goede ladder en iemand die hem vasthoudt. Een goot op de tweede verdieping, een goot langs een schuin dak waar je overheen moet leunen, of een goot die zichtbaar loshangt, dat is werk voor een dakdekker met een rolsteiger of een hoogwerker. Vallen van hoogte is in Nederland een van de vaakst voorkomende oorzaken van ernstig letsel bij klussen in en om het huis, en de meeste ongelukken gebeuren niet van tien meter maar van twee tot drie meter, precies de hoogte waarop iedereen denkt dat het wel meevalt.

Er zijn ook onderdelen van deze klus die je sowieso niet zelf oplost. Een zinken goot die lekt bij een naad wordt gesoldeerd, en dat gebeurt met open vuur tegen een houten daklijst aan. Dat laat je een loodgieter of dakdekker doen, ook al ziet het er op filmpjes eenvoudig uit. Zit er een dakkapel of een dakraam in de buurt en moet je het dakvlak op om erbij te komen, dan stopt het eveneens: dakpannen zijn niet gemaakt om op te lopen en golfplaten van vóór 1994 kunnen asbest bevatten, waar je met een borstel niets in te zoeken hebt. Loopt er een elektriciteitsdraad of een aansluitkabel van het net langs de gevel bij de goot, dan blijf je daar met een metalen ladder ver vandaan en bel je de netbeheerder.

Wat je nodig hebt

• Een stevige ladder met een keurmerk, hoog genoeg om een meter boven de goot uit te steken. Bij de bouwmarkt (Gamma, Praxis, Karwei, Hornbach) staan ze vanaf ongeveer 90 euro, en een rolsteiger huur je bij Boels of BoRent vanaf ongeveer 40 euro per dag.
• Een ladderstabilisator of anti-slipvoet, ongeveer 30 tot 60 euro bij dezelfde bouwmarkten.
• Werkhandschoenen die tegen scherp zink kunnen, geen dunne tuinhandschoenen. Bij de Action of de Kwantum vanaf een paar euro.
• Een gootschep of een oude plamuurmes, plus een emmer met een haak om aan de ladder te hangen.
• Een tuinslang met sproeikop.
• Een ontstoppingsveer van vier tot zes millimeter voor de staande afvoer.
• Een veiligheidsbril, want er komt onvermijdelijk gruis en bladpap naar beneden.
• Bladroosters of een bladvanger, ongeveer 10 tot 25 euro per stuk in de bouwmarkt of bij de ijzerwarenwinkel.
• Eventueel gootkit of reparatieband voor een naad, ongeveer 8 tot 15 euro.

Dat gereedschap heb je grotendeels toch al liggen als je een basisuitrusting voor kleine klussen in huis hebt. De ladder is meestal het enige waar je echt in moet investeren, en dat is precies het onderdeel waarop je niet moet beknibbelen.

Zo loop je de goot na

1. Kies een droge dag zonder wind. Natte bladeren zijn zwaarder, een natte gootbodem is glad en wind op een ladder is de reden dat mensen omslaan. Wacht liever een dag dan dat je in de motregen omhoog gaat.
2. Zet de ladder goed neer. Onder een hoek van ongeveer 75 graden, op een vlakke ondergrond, met de voet zo ver van de gevel dat de afstand ongeveer een kwart is van de hoogte tot het steunpunt. Laat iemand hem vasthouden. Zet de ladder nooit tegen de goot zelf, want die is niet gemaakt om jouw gewicht plus dat van de ladder te dragen. Steun tegen de gevel of gebruik een ladderstabilisator die op de muur rust.
3. Verplaats de ladder in plaats van te reiken. Dit is de stap waar het bij bijna iedereen misgaat. Blijf met je heupen tussen de ladderbomen. Kun je er niet bij, dan verplaats je de ladder, ook als dat vijf keer per gevel betekent.
4. Schep het grove eruit. Met de gootschep en de emmer, van de kant het verst van de afvoer naar de afvoer toe. Gooi het bladafval niet naar beneden op de tuin of het terras, want dan sta je het daarna weer op te rapen. Een emmer aan een haak scheelt een heleboel klimmen.
5. Spoel na met de tuinslang. Spuit vanaf het verste punt richting de afvoer en kijk waar het water blijft staan. Blijft er ergens een plas van meer dan een paar millimeter staan, dan is het afschot verlopen. Een goot hoort ongeveer twee tot drie millimeter per meter af te lopen richting de uitloop.
6. Controleer de doorstroming van de regenpijp. Loopt het water traag weg, dan zit de verstopping in de staande pijp. Werk van onderaf met een ontstoppingsveer omhoog, niet van boven naar beneden, want dan duw je de prop alleen maar verder vast. Dezelfde dunne ontstoppingsveer die je voor een verstopte afvoer binnen gebruikt werkt hier prima, en je hebt geen chemie nodig.
7. Loop de beugels en de naden na. Pak elke beugel even vast en kijk of hij nog vastzit in het boeideel. Een beugel die meebeweegt kun je vervangen, maar zitten er meerdere los, dan is het hout eronder waarschijnlijk zacht en heb je een groter probleem dan een goot. Een haarscheur of een lekkende naad in een kunststof goot dicht je met gootkit of reparatieband. Een naad in zink laat je aan een vakman over.
8. Leg bladroosters terug of leg ze voor het eerst. Ze houden niet alles tegen, maar ze houden wel de takjes en de bladeren tegen die de uitloop dichtstoppen. Bij een huis met een grote boom erboven scheelt het je halverwege de herfst een tweede ronde.
9. Kijk beneden even naar de uitloop. Loopt de regenpijp op het riool, dan zit er onderin vaak een ontstoppingsstuk. Sta je op een infiltratiekrat of een grindkoffer, controleer dan of het water daar echt wegzakt en niet tegen de gevel blijft staan.

Wat je onderweg kunt tegenkomen

De meest voorkomende ontdekking is niet een verstopping maar een goot die aan één kant is gaan hangen, waardoor het water halverwege blijft staan. Dat komt door een verzakte beugel of door een boeideel dat vocht heeft opgenomen. Zolang het om één of twee beugels gaat, is dat een middagje werk. Is het hout achter de goot zacht en donker geworden, dan is de goot niet je probleem maar je symptoom, en dan wil je er een timmerman of dakdekker naar laten kijken voordat je er nieuwe schroeven in draait die nergens meer in grijpen.

Vind je een gaatje of een scheurtje, dan is de verleiding groot om er iets overheen te plakken en door te gaan. Dat kan als noodgreep prima, maar wees eerlijk over wat het is: een noodgreep. Tape houdt buiten een stuk korter dan de verpakking belooft, zeker op een plek waar water staat en waar de temperatuur tussen min vijf en plus veertig schommelt. Zet het in je agenda om het in het voorjaar netjes te maken met gootkit of een nieuw stuk goot.

Twee keer per jaar is genoeg

Ik doe het zelf in oktober, als het meeste blad beneden is, en nog een keer in het vroege voorjaar om te zien wat de winter heeft achtergelaten. Staat er een grote beuk of een berk boven je huis, dan wordt het drie keer. Dat klinkt als veel, maar de klus zelf duurt bij een doorsnee rijtjeshuis nog geen uur zodra de ladder staat.

Wat mij betreft is dit de goedkoopste onderhoudsbeurt die er bestaat. Een middag met een emmer en een tuinslang kost je een zaterdagochtend. Een natte spouwmuur, een verrot boeideel of een houtrotherstel aan een dakrand loopt zo in de duizenden euro’s. En als je bij het naar boven kijken al denkt dat je er niet veilig bij kunt, dan is dat geen falen maar een prima conclusie. Een dakdekker die de goot van je hele huis naloopt zit doorgaans tussen de 100 en 250 euro, en dat is aanmerkelijk minder dan wat een val van drie meter je kost.